Patchpaneel in de meterkast: wanneer, welk type en wat mag

Bij een verbouwing of in een nieuwbouwhuis worden vaak netwerkkabels naar de kamers getrokken. Al die kabels komen uit in de meterkast, naast het glasvezelkastje en het modem. Dan is de vraag: wat doet u daar met die kabels? Zet u op elke kabel een stekker en gaat alles direct in een switch, of komt er een patchpaneel?

Een patchpaneel is het vaste eindpunt voor die kabels. Maar een meterkast is klein en de elektrische installatie hangt er ook. Hieronder leest u wanneer een patchpaneel zin heeft, welk type in een meterkast past, wat u met rust moet laten en hoe u de stroom voor het modem en de switch veilig regelt.

Inhoudsopgave

1. Wat doet een patchpaneel in de meterkast?
2. Patchpaneel of alleen een switch?
3. Vanaf hoeveel kabels is het de moeite waard?
4. Welk patchpaneel past in een meterkast?
5. Is er genoeg ruimte in uw meterkast?
6. Het deel van de netbeheerder: daar blijft u af
7. Stroom voor modem en switch
8. Warmte en ventilatie
9. Netwerkkabels en stroomdraden gescheiden houden
10. Nummeren en indelen
11. Waar hangen de kosten van af?
12. Zelf doen of door een elektricien?
13. Veelgestelde vragen

Wat doet een patchpaneel in de meterkast?

Een patchpaneel is een strook met netwerkpoorten. Aan de achterkant monteert u de vaste kabels af die door de muren naar de kamers lopen. Aan de voorkant zitten gewone RJ45-poorten. Daar steekt u korte, soepele patchkabels in die naar de switch of de router gaan.

Het paneel zelf doet niets met het signaal. Het heeft geen stroom nodig en het versterkt niets. Het is het vaste eindpunt van uw bekabeling, net zoals de wandcontactdoos dat in de woonkamer is. De vaste kabel ligt stil en blijft heel. Alles wat u aansluit, verplaatst of vervangt, gebeurt met de losse patchkabels aan de voorkant.

Elke poort op het paneel hoort bij één aansluitpunt in huis. Poort 3 is bijvoorbeeld de werkkamer en poort 4 de tv. Wilt u de werkkamer tijdelijk loskoppelen, of op een andere poort van de switch zetten? Dan verplaatst u één kort kabeltje. De kabel in de muur blijft waar hij is.

Patchpaneel of alleen een switch?

Het kan ook zonder: u zet op elke kabel uit de muur een stekker en steekt die direct in de switch. Bij één of twee kabels werkt dat prima. Toch zijn er drie redenen om het bij meer kabels anders te doen.

• Massieve kabel en losse stekkers gaan slecht samen. Voor vaste aanleg gebruikt u installatiekabel met massieve aders. Een gewone RJ45-stekker is gemaakt voor kabel met soepele, meerdraadse aders. Op een massieve kabel maakt zo'n stekker minder goed contact. Er bestaan stekkers voor massieve kabel, maar een patchpaneel met klemmen voor massieve aders is de betrouwbaardere oplossing.
• De zwakke plek ligt bij de muur. Een massieve ader kan goed tegen trekken, maar slecht tegen vaak buigen. Steekt de vaste kabel direct in de switch, dan buigt hij elke keer mee als u iets omsteekt. Breekt er een ader vlak bij de buis, dan is er vaak te weinig kabel over om opnieuw af te monteren.
• U hoeft niet alle aansluitingen tegelijk te gebruiken. Heeft u tien aansluitpunten in huis, maar zijn er maar zes in gebruik? Dan volstaat een kleinere switch. De andere vier zitten klaar op het paneel en sluit u aan zodra u ze nodig heeft.

Daar staat tegenover dat een patchpaneel ruimte kost en dat er een extra verbinding in de lijn zit. In een volle meterkast kan dat de doorslag geven. Daarover verderop meer.

Vanaf hoeveel kabels is het de moeite waard?

Er is geen vaste regel, maar dit is een goede vuistregel voor een gewone woning:

• Eén of twee kabels. Een opbouwdoos met netwerkpoorten in de meterkast is genoeg. De vaste kabel monteert u daarop af en een patchkabel verbindt die met het modem. Een apart paneel is dan overbodig.
• Drie tot acht kabels. Een klein patchpaneel voor wandmontage, met 6, 8 of 12 poorten. Dit past in de meeste meterkasten naast of boven de groepenkast, met de switch eronder op de wand.
• Meer dan acht kabels, of een PoE-switch en access points. Denk dan aan een klein wandkastje van 10 inch breed, waar het paneel, de switch en een stekkerstrip samen in passen. Dat is netter en beter te beschermen, maar het kost ook meer ruimte.

Twijfelt u tussen twee maten? Kies het paneel met meer poorten. Een extra kabel naar zolder of naar de voordeur komt er vaak later alsnog bij.

Welk patchpaneel past in een meterkast?

Let bij het kiezen op deze vier punten.

• Breedte. Standaard serverkasten zijn 19 inch breed; een paneel daarvoor is 482,6 millimeter breed. Dat is in een meterkast vaak te veel. Een 10 inch paneel is 254 millimeter breed en past beter. Daarnaast zijn er kleine panelen voor wandmontage zonder kast. De hoogte wordt uitgedrukt in U: 1U is 44,45 millimeter.
• Vaste klemmen of losse modules. Bij een paneel met vaste klemmen drukt u de aders direct in het paneel. Bij een keystone-paneel monteert u elke kabel af op een losse module die u in het paneel klikt. Bij keystone kunt u één poort vervangen zonder aan de rest te komen.
• Categorie. Het paneel moet minstens dezelfde categorie hebben als de kabel. Een Cat6-kabel op een Cat5e-paneel haalt niet meer dan wat het paneel aankan.
• Afgeschermd of niet. Een gewoon (UTP) paneel heeft geen aarding nodig. Een afgeschermd paneel, voor afgeschermde kabel, heeft een aardaansluiting. Die afscherming werkt alleen als het paneel ook echt met de aarde van de installatie is verbonden. Dat is werk voor een elektricien. Voor een gewone woning is een niet-afgeschermd paneel met UTP-kabel bijna altijd genoeg.

Is er genoeg ruimte in uw meterkast?

Een gemiddelde Nederlandse meterkast is ongeveer 75 centimeter breed en 31 centimeter diep, met een hoogte van 2,1 meter. Het Bouwbesluit 2012 noemde die maten als minimum voor de ruimte met het aansluitpunt voor internet. In die ruimte hangen ook de meter, de groepenkast, vaak de watermeter en soms de gasleiding. Het netwerk krijgt de plek die overblijft.

Meet daarom eerst, voordat u iets koopt:

• Hoeveel vrije wand is er naast of boven de groepenkast?
• Kan de deur nog dicht met het paneel, de switch en de patchkabels ervoor? Patchkabels steken een paar centimeter uit.
• Zit er al een glasvezelaansluitpunt of een coaxaansluiting, en waar hangt het modem?
• Blijft de groepenkast goed bereikbaar? U moet er in het donker bij kunnen als er een groep uitvalt.

Is de wand te vol, dan kan een deel van het netwerk naar een andere plek, zoals de trapkast of de zolder. Het paneel komt dan waar de kabels samenkomen. Vanuit de meterkast loopt er één kabel naartoe.

Het deel van de netbeheerder: daar blijft u af

Niet alles in de meterkast is van u. De installatie van de woning begint na de meter. Alles daarvoor hoort bij de aansluiting van de netbeheerder: de aansluitkabel, de aansluitkast met de hoofdzekering en de meter. Die delen zijn verzegeld.

Alleen erkende installateurs met een zegelrecht mogen zegels verbreken, en alleen voor het werk waarvoor dat recht is gegeven. Ook zij mogen de hoofdzekering niet zwaarder maken en geen zegels verbreken die toegang geven tot de meter. Voor iemand die een netwerk aanlegt, betekent dat:

• Niets bevestigen op of tegen de aansluitkast of de meter.
• Geen kabels of goten voor de meter langs leggen, zodat de monteur van de netbeheerder er vrij bij kan.
• Geen gaten boren in de buurt van de aansluitkabel en de invoerbuizen onderin de meterkast.

Twijfelt u welk deel van wie is, laat het paneel dan ophangen door iemand die dat wel weet.

Stroom voor modem en switch

Het patchpaneel heeft geen stroom nodig, het modem en de switch wel. In veel meterkasten zit één stopcontact, en daar zit het modem al in. Dan komt er vaak een verdeelstekker bij, en daarna nog een. Een paar zaken om op te letten:

• Een stopcontact in de meterkast hoort bij de vaste installatie. Het komt op een bestaande of nieuwe groep in de groepenkast, met een geaarde aansluiting. Volgens de installatienorm NEN 1010 krijgen stopcontacten in een woning extra bescherming via een aardlekschakelaar van maximaal 30 milliampère.
• Liever een dubbel stopcontact dan een verdeelstekker. Twee of drie apparaten van een paar watt zijn geen zware belasting. Een rij verdeelstekkers achter elkaar is wel een rommelige en kwetsbare oplossing op een plek waar u bij storing snel moet kunnen werken.
• Heeft de switch PoE? Dan voedt hij via de netwerkkabel ook access points of camera's. Zo'n switch gebruikt meer stroom dan een gewone switch en wordt ook warmer. Kijk op het typeplaatje hoeveel vermogen hij maximaal levert.
• Werk niet zelf in de groepenkast. Een extra stopcontact aansluiten betekent werken aan de groepenkast, waar 230 volt op staat. Laat dat doen door een elektricien.

Een elektricien kan dan meteen nagaan of de groep waarop het stopcontact komt niet te zwaar belast wordt.

Warmte en ventilatie

Een modem en een switch maken warmte. In een dichte meterkast kan het daardoor warm worden, zeker met een PoE-switch die meerdere apparaten van stroom voorziet. Veel warmte verkort de levensduur van de apparatuur.

De meterkast heeft daarom ventilatieopeningen. Volgens de richtlijnen van netbeheerder Stedin, op basis van de meterkastnorm NEN 2768, zitten er boven en onder in de deur openingen van elk 200 vierkante centimeter. Ook mag er in de meterkast niets zitten wat de luchtstroom belemmert. Zorg dus dat het paneel, een wandkastje of een plank met apparatuur die openingen niet afsluit.

Hangt u alles in een gesloten 10 inch kastje? Kies dan een kastje met ventilatiesleuven en zet de switch niet boven op het modem.

Netwerkkabels en stroomdraden gescheiden houden

In de meterkast liggen netwerkkabels en stroomdraden dicht bij elkaar. NEN 1010 staat een netwerkkabel en een stroomkring alleen in dezelfde buis of goot toe met een scheiding ertussen, of als de netwerkkabel voor 230 volt geïsoleerd is. Die isolatie heeft een gewone netwerkkabel niet.

In de praktijk komt het hierop neer:

• De netwerkkabels komen via hun eigen buizen de meterkast in, los van de buizen naar de groepenkast.
• Het patchpaneel hangt naast of boven de groepenkast, niet ertegenaan.
• Bind netwerkkabels niet met klittenband vast aan de stroomdraden boven de groepenkast.

Hoe u een netwerkkabel van de kamer naar de meterkast trekt, met of zonder loze leiding, leest u in het artikel over utp-kabel trekken in huis.

Nummeren en indelen

Het grootste voordeel van een patchpaneel ziet u pas als er iets mis is. Dan wilt u zonder zoeken weten welke kabel naar welke kamer gaat. Daarom:

• Geef elke aansluiting een nummer. Zet hetzelfde nummer op de poort van het paneel en op de wandcontactdoos in de kamer.
• Hang een lijstje in de meterkast. Bijvoorbeeld: 1 woonkamer tv, 2 woonkamer bureau, 3 slaapkamer, 4 zolder, 5 voordeur. Noem vaste plekken, niet 'links' of 'rechts'.
• Gebruik korte patchkabels. Hangt de switch direct onder het paneel, dan zijn kabels van 25 tot 50 centimeter genoeg. Lange lussen worden een kluwen.
• Werk met kleuren. Bijvoorbeeld blauw voor computers, geel voor access points en rood voor de verbinding met het modem.
• Houd wat reservekabel over. Een paar centimeter extra achter het paneel maakt het later makkelijker om een poort opnieuw af te monteren.

Gaat u verhuizen? Dan blijven het paneel en de wandcontactdozen zitten. De switch en het modem neemt u mee of laat u achter.

Waar hangen de kosten van af?

Het paneel zelf is meestal het goedkoopste onderdeel. De kosten zitten vooral in de arbeid. Deze punten bepalen de prijs:

• Liggen de kabels er al? Komen ze al in de meterkast uit, dan gaat het alleen om ophangen, afmonteren en doormeten.
• Het aantal poorten. Elke kabel moet worden afgemonteerd op het paneel en op de wandcontactdoos, en daarna doorgemeten.
• Een extra stopcontact. Moet er een stopcontact bij in de meterkast, dan kost dat extra.
• Een kastje of alleen een paneel. Een 10 inch kastje met plank en stekkerstrip kost meer dan een paneel op de wand.
• De switch. Een gewone switch is goedkoop. Een PoE-switch voor access points en camera's is duurder.

Voor een prijsindicatie is een foto van de open meterkast genoeg, met het aantal aansluitpunten dat u wilt. Bekijk ook wat Barotech nog meer doet aan bekabeling en installatie.

Zelf doen of door een elektricien?

Het afmonteren van netwerkkabels op een patchpaneel kunt u zelf leren. U heeft een opdruktool en een kabeltester nodig. Op netwerkkabels staat geen netspanning, dus daar is het risico klein.

Het wordt anders zodra er aan de stroomkant iets moet gebeuren. Laat een elektricien komen als:

• er een stopcontact bij moet in de meterkast;
• u twijfelt of iets bij de netbeheerder hoort;
• er geboord moet worden vlak bij de groepenkast of de invoerbuizen;
• u een afgeschermd paneel wilt dat geaard moet worden;
• er tegelijk nieuwe kabels getrokken moeten worden naar meerdere kamers.

Een elektricien die ook data aanlegt, regelt de stroom, de kabels en het paneel dan tegelijk. Barotech doet dat als elektricien in Rotterdam, in Noord en in Zuid.

Veelgestelde vragen

Heb ik een patchpaneel nodig in de meterkast?

Bij één of twee netwerkkabels niet. Een opbouwdoos met netwerkpoorten is dan genoeg. Vanaf drie kabels maakt een patchpaneel het netter en betrouwbaarder, omdat de vaste kabels dan niet meer bewegen.

Hoe sluit ik een patchpaneel aan op de switch?

Met korte patchkabels: één kabel van elke gebruikte poort op het paneel naar een poort op de switch. De switch sluit u met één kabel aan op het modem of de router. Poorten die u nog niet gebruikt, laat u leeg.

Kan een patchpaneel zonder kast aan de wand?

Ja. Er zijn kleine panelen voor wandmontage, en 10 inch panelen kunnen met beugels aan de wand. Een kastje is alleen nodig als u paneel, switch en voeding samen achter een deurtje wilt hebben.

Kan het modem in de meterkast blijven?

Ja. Het modem blijft bij het aansluitpunt en via het patchpaneel gaat het signaal naar de kamers. Wifi in huis regelt u dan met een of meer access points die met een netwerkkabel zijn aangesloten, in plaats van met de wifi van het modem in de meterkast.

Moet een patchpaneel geaard worden?

Een gewoon UTP-paneel niet. Een afgeschermd paneel wel, anders werkt de afscherming niet. Laat de aardverbinding aanleggen door een elektricien.

Hoeveel poorten moet mijn patchpaneel hebben?

Minstens evenveel als u aansluitpunten in huis heeft, plus een paar reservepoorten. Heeft u acht aansluitpunten, dan is een paneel van 12 poorten een logische keuze.

Persoonlijk advies

Wilt u orde in de kabels in uw meterkast, of een stopcontact erbij voor het modem en de switch? Barotech legt in Rotterdam zowel elektra als data aan. Maak een foto van uw open meterkast en laat weten hoeveel aansluitpunten u heeft of wilt. U krijgt dan een voorstel met wat er past en wat het kost. Neem contact op met Barotech.

Bronnen

• Minimale afmetingen van de ruimte voor het aansluitpunt van een communicatienetwerk (0,75 x 0,31 meter, hoogte 2,1 meter), gelijk aan een gemiddelde meterkast. Bron: Tweede Kamer, Kamerstuk 32757 nr. 139, antwoorden over artikel 6.57 Bouwbesluit 2012 (2017).
• De installatie van de klant begint na de meter; zegelrechthouders mogen geen meterzegels verbreken en de hoofdzekering niet wijzigen. Bron: Liander, Uniforme zegelrechtverklaring 3x80 Ampère, versie 1.1 (maart 2022).
• Ventilatieopeningen boven en onder in de meterkastdeur van elk 200 cm², geen obstakels die de luchtstroom belemmeren; voorzieningen van de netbeheerder bereikbaar houden. Bron: Stedin, Richtlijnen huisaansluitingen en meterruimte, op basis van NEN 2768.
• Aanvullende bescherming van stopcontacten met een aardlekschakelaar van maximaal 30 mA. Bron: NEN 1010, rubriek 411.3.3 (gelijk aan IEC 60364-4-41).
• Netwerkkabels en stroomkringen alleen samen in één leidingsysteem bij scheiding of isolatie voor de hoogste spanning. Bron: NEN 1010, rubriek 528.1.
• Breedte van 19 inch en 10 inch panelen en de hoogte-eenheid U (44,45 mm). Bron: EIA-310 en IEC 60297 (normen voor apparatuurkasten).
• Gewone RJ45-stekkers zijn bedoeld voor soepele kabel; massieve installatiekabel hoort op klemmen voor massieve aders. Bron: Tweakers, forum Gathering of Tweakers, discussie over patchpaneel of switch (2018-2020).